X
تبلیغات
موسیقی شعر و هنر شاهسونهای قم و ساوه

موسیقی شعر و هنر شاهسونهای قم و ساوه

موسیقی شعر و هنر شاهسونهای قم و ساوه

شاهسئون‌ ائلي‌نين آتالارسؤزو

Bakhtiar Farrokh

 

بختيار فـرّخ

 

آ

آت آلماغا جاهال یوللا، قیز آلماغا قوجانی

آت قاچدی توربا دوشدو

آت کیمیندی مینه‌نین دون کیمیندی گییه‌نین

آتاسی خان اولان اؤزو خان اولماز خانیم آرواد ایستر خان اوغلان دوغا

آتلی آتین اویناتدی قورباغا قیچین

آتینان آرواد آمانات اولماز

آتینان آرواد شانسا گلی

آج تاویق یوخودا دارری گورئر

آج قاپیی‌دا حاج قاپیی‌دا

آجدان آل وئر دادانمیشا

آجین ایمانی اولماز

آجین توخدان خبری یوخ وارین یوخدان

آخساخ گئچینین اوغلاغیننان سئییز چیخماز

آدیا گلدیم سانیا گلدیم آدام بیلدیم یانیا گلدیم

آدین قویدون دگیرمانچی چاقیر گلسین دن کوراوغلی

آدیی نه‌دی رشید بیر دئدیی بیر ائشید

آرخالی کؤپک قورد باسار آرخاسیز کؤپک قان قوسار

آرواد نه بیلئر داغدا دوماندی   کورسو پایاسیننا حؤکمو راواندی

آروادی اری ساخلار پئننیری دری

آروادین یوخوسو چپ اولو

آغلامایانا امجگ یوخ

آغیرمایان باشا دسمال باغلاما

آغین آدی وار قارانین دادی

آفتافا گؤرمین گؤت خوروللار

آق گؤتونن قارا گؤت چایدان گیچنده معلوم اولور

آقام منه کؤر دئییب هر گه‌له‌نه ویر دئییب

آلان بیزاردی آلمایان اینتیظاردی

آللاه داغینا باخار قار ویرر

آیران تاپمير ایچمگه آتینان گیدئر سیچماغا

 

ا

اؤز باشین ساخلایا بیلمر تویدا گلین باشی بزئر

اؤز یئویین نوکری اول اؤزگه یئوینین خانی

اؤزگه‌سی آغزینان آرواد ساخلامازلا

اؤزویه بیر ایینه باتیر خالخا بیر جوالدوز

اؤزی ییخیلان اؤزو آغلاماز

ائششگ اله او ائششگدی پالانی دییشیلیب

ائششگ باشی قیزیل آوسار گؤتورمز

ائششگ سیکه‌نه کومک ایلئلله

ائششگ نه بیلئر دوشگ نه‌دی

ائششگ کی باتدی یول گؤسترن چوخ اولو

ائششگه گوجوی چاتمادی پالانین تاپلاما

ائششگی کؤرپودن گیچندن سورا هچ کسی سایمير

ائششه‌گی قیچیندان باغلاللا نه سیکیندن

ائل داغیلسا بی ده قالی باش آچیخ

ائل گوجو سئل گوجو

اؤلمز خدیجه گؤرر نوه نتیجه

اد یه‌ن قوشون دومدوگوندن بللیدی

ارکک ایششک قودوخلو اولماز

ال الی تانیر

ال الی یویار ال ده قییدیب اوزو یویار

اللن قالان ایللن قالار

اله‌گیم اله‌نیب قلبیریم آسیلیب

الیمه ویرن گلمئر الیمدن آلان گلئر

الیمین دوزو یوخ

الیی یاغلیدی چک اؤز باشییا

او ده‌ده‌ی اؤلدو

آوجیمنا اوللی یالادیم    باجیمنا اولدی دیله‌دیم

اورا سؤزی بورا سؤزو يئولر ییخار آرا سؤزی

اوزون آدامین عاقلی توپبوقوندادی

اوستانین بیر چه‌کوشو ناشینین مین چه‌کوشو

اوستوراخلی گؤت سئزیگلی اولی

اوسسوران ویرئر قیز تپه‌سینه

اوشاخلی یئوده غیبت اولماز

اوشاق وار یوخ بیلمز

اوغلان دایی‌سینا چکر

اوغلان یئوینده هچ زاد یوخ قیز یئوینده قاب ـ قاشیق سسی گلیر

اولاجاقا چارا یوخ

اوللوزو دوشوب سویا

اولونو اؤز باشینا بوراخای سیچار کفنین باتیری

اون ایککی ایماما یالوارینجا بیر دفه خدایا یالوار

ايری یوک منزیله چاتماز

اکن بیچر

ایپ گه‌لی توغاناخدان گیچر

ایپک ایله خوار اولدی ائششگه چیدار اولدی

ایچیم اؤزومو یاندیرر چولوم خالخی

ایلی باش اولان چووانا داوار یایدیرما   یولو که‌سیلمیش قیزا دیوه چکدیرمه

اینگ اولدو وه‌ره داغیلدی

ایککی آروادلی شام سیز قالی

ایککی کلـله بیر قازاننا قه‌ینه‌مز

اییدین یوخسولونا دلی دییه‌لـله

 

ب

باجاناق باجاناقی گورنده گؤتو قاشینی

باخت اول تاخت اول

بازارا پول یوللاما آدام یوللا

باش سینیقی بؤرک ایچینده بیتر

باشیم دگیرماندا آغاردمئییمم

باشیمی قیریب اتگیمه قوز توکمه

باشیی ساغ اولسون بؤرک تاپیلار

بالام بالام باختیار هر ایشین بیر واختی وار

بالیق ا‌تی ایسته‌یه‌ن گؤتون باسار بوز سویا

بدبخت‌لیگ اوز ویرنده ده‌له‌مه دیش سیندیرار

بو ایمامزاده کور ایلر ولی شافا وئرمز

بو زیرنگ‌لیگده نیچه قارداشيیز؟

بو کیچه‌دن سنه بؤرک اولماز

بوردا منم باغدادا پاشا

بوردا منم باغدادا کؤر خلیفه

بوز دردیننن دوز یالئر

بوستانا چال‌سیز گئدمه

بوش توربایدان آت توتمازلار

بوشدان بیر چیخار برکدن ایککی

بوگون دامدان دوشوب سحر سسله‌نر

بیر بولاغ کی اؤزوندن قینه‌مه‌سین سو تؤکمگدن قینه‌مز

بیر دلی قوییا داش سالار قیرخ عاقیل اونو چیخارا بیلمز

بیر سن دیسه‌ی بیر ده من اولو هالای

بیر قوتور گئچی سورونو قوتور ایلر

بیر یئوده ایککی آغ سققل اولماز

بیر یئوده ایککی قیز بیری چاللوز بیری بیز

بیردوگون کی الیدن آچیلئر دیشه سالمازلار

بیری گئددی آت چیخاردا اششه گی ده باتیردی

بیرین یئوه قویمئلله دئر چربندیم هاردان آسیم

بیرینه دئدیله ده‌ده‌ی آجیننان اوللی دئدی وارییدی یئمه‌دی اوللی

بیزه گه‌لن بیزه بنزر داششاقلاری قوزا بنزر

بیگانادان کومگ اولماز          دارگونده قارداش گه‌ره‌گدی

 

پ

پوخ یه‌نین قاششیغی بئلینده اولو

پولوی اولسا بازار سه‌نیی قولویدی     پولوی اولماسا راستا بازار یولویدی

پیر سؤزونه گئد پیر اول

پیشیگه دئدیله پوخوی درمندی سیشدی اوستونو اؤرتدو

پیشیگین آغزی اته چاتمئر دئر آت قوخر

 

ت

تؤکولن یاق ییغیلماز

تاباخدا چوره‌گیی بیر اولماسین یيه‌ری توکه‌نی یيمه‌ی آج قاللای

تاویخ یومورتالاماز فالاسین کی یيمه‌ز

تگ‌لیگ خودانین اؤزونه یاراشیر

تگ‌لیگ سلطانلیق‌دی

ته‌یه دئر منی بورماق درد ایلئمر گؤتومدن شاپالاق ویرماق درد ایلئر

تک آتین توزو چیخماز

 

ج

جهننم‌دن گه‌لن من خبر وئرن سن؟

 

چ

چای گؤرمه‌میش چیرمانما

چوبان سیکیلدیگی یئری بیلر

چوخ یاشایان چوخ بیلمز، چوخ گه‌زن چوخ بیلر

چوخ یاقچی ایش گؤرومه‌ی یئل قاباغیندا دا دورومای

چوخ یيمک آدامی آز یيمک‌دن قویار

چوخلوق پوخلوق

چی بیزه گه چی دوزه

 

خ

خالخ گلیب بیزیم قاتیغی چالخئر بیزیم آرواد گئدیب خان قاتیغین چالخئر

خالخا گه‌لئر یا اه‌ریگ یا آلما بیزه گه‌لئر ده‌لی سئیید یا موللا

خودا ایسته‌یه‌نی قورد یيمز

خودانین کیچیك صبری قیرخ ایلدی

خورجونون اوتای ـ بوتایی یوخ

خوروز اولمایا سحر اولماز؟

 

د

دئری بؤرک گتی باش گتیرير

داغداکی گلیب باغداکینا جوک جوک اورگه‌دئر

داغداکی گلیب باغداکینی یاللادئر

دالدان آتان توپبوغا ده‌یه‌ر

داها بو آد (گليب) بو دیوه‌نی قه‌ی‌ته‌رمه‌ز

داوشان توتمامیش خاتاب اوتلاما

دده‌ي سوغان نه‌نه‌ي ساريمساق، هاردان اولدون بئله قورومساق!؟

دللیگینن مال وئریمه‌ی عاقیللیغینان آل گئری

دلی دلینی گؤرنده جومماغین گیزله‌دی

ده‌ده اولمئیینجه ده‌ده قدرینی بیلمی

ده‌لیگلی مونجوق یئرده قالماز

دوز یولدان گیده بیلمئر شوخومدا شیللاق آتئر

دوغرو دیمه‌سه‌ی دوغرو گلمز

دونیانی هر جور توتای گیچر

دونیه مالی دونیه‌ده قالار

دیوه ساتان دایلاغ آلابیلمز

دیوه‌یه دئدیلر بوینوی ایریدی دئدی هارام دوزدو کی بوینوم دوز اولا

دیوه‌یه هه‌ته دیمگ قوواددی

 

ز

زیرنانی یوغون باشیننان چالمازلار

 

س

سؤز آغیزدان چیخار نه گؤتدن

سالدیغیی سیرفا اوسته اوتور

سن اوغرو اول قارانقولوق گیجه چوخدو

سو آخار عالم باخار

سو آخار یئرین تاپار

سو کوزه‌سی سو یولوندا سینار

سو کی باشدان آشدی چی بیر فینجان چی بیر قازان

سودلو قویون سورودن چیخماز

سوسوز اولان گیدر بولاخ باشینا

سیچدیقی یئرین بیلمه‌ین داششاغین ساللار داش گه‌زر

سیکیدن خییارا فرق قویمئر

 

ش

شاهیدان شيلله ییمئر قیرخ آتلییدان کنده گیرمئر

شه‌سه‌وه‌نین باشین که‌سه‌ی قانی آخار بیر بیرینه ساری

شیرین ارکک دیشی‌سی اولماز

 

ض

ضررین قاباغین هر یئردن که‌سه‌ی نفع‌دی

 

ظ

ظولمون عاقیبتی یوخ

ظولوم یئرده قالماز

 

ع

عاقیل یاشدا دؤیلو باشدادی

عاقیل یول بلله‌ینه دلی چیلپاخلاندی گئچدی

عاقیلا ایشارا لادانا کوتک

عالم باغداد دردیندن باغداد ویرانا قالدی

عرب نه بیلئر جوراب نه‌دي

عزیزیم عزیز تربیتی اوننان عزیز

عمی اوغلوینان عمی قیزینین کبینی عرشده کسیلیب

 

ف

فیلان کسین گؤتو ـ قیلی ایچه‌ریده‌دی

فیللن بؤیوگ کرگدن وار

 

ق

قاب یئره دوشنده چی سینسین چی زنگیلده‌سين

قارا ییله‌نه بورونه‌ی ائل دالیجا سورونه‌ی

قارداش ساواشدی ابله ایناننی

قارری کی قوراندان گئچیب

قارقا گلدی قاز یئریشی گیده اؤز یئریشین‌ده ایتیردی

قارقایدان یوللاش اولانین دومدوگو پوخلو اولو

قارین قارداشدان ایره‌لیدی

قاشیق قه‌ییرمک بیر زاد دؤيلو؛ ویردای ایچی اننه‌نی، چکدی ساپی اوزانی

قان ایله‌ین قان ایله‌مز خبر دولانتیران قان ایلر

قانی قانینان یومازلا قانی سویدان یویاللا

قاولاما تاققیللار گیدر قاپاغین تاپار

قاوورقادان چئشت اولماز کوره‌کندن پوشت اولماز

قاووم آجیسی قاوون آجیسی

قصصاب پیی کیمینده گئچی جان کیمینده

قطیر دیرناقین گؤزلر دیوه اوزاغین

قوچ اتی قویون اتی هامی بیر بویون اتی

قودوخلو ائششگ چاروادارلیغا گئدمز

قورباغانی سویا بوراخای آلتی آتیلی ایکی حساب ایلر

قورد دومانلی گون گؤزلر

قورد قونشوسون یئمز

قوردا دئدیله نه‌یه بوینوی یوغوندی دئدی فورصات گلدی الدن وئرمه‌دیم

قورددان قورخان قویون ساخلاماز

قورونان گؤزه چوب دوشر

قولتوغوما قارپیز وئرمه

قوناغین روزوسو اؤزوندن قاباق گلئر

قونشو آشی دادلی اولو

قونشو آشی قونشویا بورشدی

قونشو قیزی اوسسورغان اولو

قونشوی دئولتلی اولسون کافار اولسون

قونشویا اومود اولان شام‌سیز قالی

قیراغینا باخ بئزین آل نه‌نه‌سینه باخ قیزین آل

قیرخ دره‌نین باشین بیر سره کسر

قیرخ دنه پیچاق قه‌ییرير بیرینین ساپي یوخ

قیز اولدی قیرمیزی دونی گئیدیر اونا

قیز ایستئرم تئز ایستئرم

قیزی کی ننه‌سی تعریفله‌دی داییسینا یاراشی

قیزیم سنه دئرئم گلینیم ائشیت

قیزین تاپلامایان دیزین تاپلاجاق

قیسمت اولسا گه‌لر یمندن قیسمت اولماسا چیخار دهندن

قیسمت‌ده هر نه وار چاتار

قیلیجین یئکه‌سین گؤتو کسمه‌سه‌ده سیندیرار

قیلیچ اؤز قینینی کسمز

 

ك

کؤپگ امیشدیرمه

کؤپگی ویرئرئی سیچير قیز اوسته

کؤپگی یالاق اوسته ویراللا

کؤچون قاباقی هر یانا گیده دالی دا او یانا گیدر

کؤر پایی کیچل تاپیلی

کؤر قوشون یوواسین آللاه قه‌ییره‌ر

کؤهنه خرمن ساویرما

کدخودانی گؤر کندی چاپ

کهنه دوشمان دوستلوقونا / گوونمه. / گول اولما / قول اولما.

کوپگ هوره‌ر کاروان گیچر هورمگ کوپگه قالی

کور نه ایستئر ایکكی گؤز بیری ایری بیر دوز

کورد قیزیننان بیله اوغلان آللاه یئوی آوادان

کوله پوخ یه‌ر بیرده قوردا گیدر

کولونگویون سسی گلمئر

کیشی سئللی [سئلدي] آرواد گؤل

 

گ

گؤتونده تیری گؤرمئر خالخ گوزونده چؤپو گؤرئر

گؤتویدن گؤی داغا گیدی اولماز

گئچینین قوتورو چایی به‌يه‌نمز

گئددی سققل گه‌تیره بیغی قویدو اوسته‌لیگ

گؤرمه‌میشدن آل وئرگینن دادانمیشا

گؤرمه‌میشین بیر اوغلو اولدی چکدی چوکون قوپارددی

گؤروکن داغ اوزاغ اولماز

گؤزوم ایششیغیننان نه یاریدیم کی گؤتوم ایششیغیننان نه یارییام

گؤیول سیوه‌ن گویچگ اولو

گلدی قاشین دوزلده ویردی گؤزون چیخارددی

گه‌زن تاپار

گه‌ن گونده یوللاش دار گونده قارداش

گوجودن بازار اولماز

گوزل عیب‌سیز اولماز

گولمه قونشویا گه‌لر باشییا

گولوش اؤپوش گتیری اوپوش سيكيش گتیری

گونو گوندن گؤرمگ گه‌ره‌گ

گونوم اوشاغی یوردوم اوشاغی                  قه‌ينیم اوشاغی قوردوم اوشاغی

گیچن یاغیشا که‌پنک توتمازلا

گیران بی‌حیکمت اولماز ارزان بی‌عللت اولماز

گیزلین سيكيلن ائشکار دوغار

 

ل

لادانی یوللا ایشه اؤزوی‌ده گئد دالیجا

لال قیزین دیلین نه‌نه‌سی بیلئر

له‌له کؤچوب یوردو قالیب

 

م

مالي‌یی قه‌ییم ساخلا قونشویو اوغرو ایله‌مه

مالی ییلان سوموگودو بوغازدان آشماز

مالیم ویرم‌ده یامان وئرمه‌یمده یامان

مچید اوستورمالی یئر دؤیلو

من اؤلی سن دیرری گؤرده‌ی نولو

من دییئرم ارککدی سن دیئه‌ری سوتون ساغ

من سنی چکئرم آتا دونا سن گیدئری قاششیق یونماغا

من نه بیلیم سن یوخودا سوسوزای

منیم ائششگیم ایتیب سه‌نیی ماززاقیی توتوب

موشدولوقوی بورج اولسون

 

ن

ناخیردان آیریلان قودوغو سیکلله

ننه‌م بیر فن بلددی فطیری کیچیگ یاپئر ده‌دم اوننان زیرنگ‌دی فطیری جوت ـ جوت اوتئر

نه تاس وار نه حامام اورتادا اوینئر تامام

نه‌نه قولباغی قیز قولوننا اولو

نو کیسه‌دن بورج ایله‌مه بورج ایله‌دیی خرج ایله‌مه

 

و

وارلی اولدوی مست اولما یوخسول اولدوی سوست اولما

ويران اوغلان داییسینا باخماز

 

هـ

هالایا گیره‌نین هم باشی اوینار هم گؤتو

هامادان ییراخ کردیسی یاوخین

هاموییز باتمانییز بیرییز چه‌رگ اولون

هامی کس بالاسیني چوخ ایستئر دلی بیر آز شوروندان چیخئر

هر آددان اوخاریینین آددان آشاقاسی وار

هر عاشیقین بش گون دورانی وار

هر قوش اؤز گورراهیینان اوچار

هر گؤزو کؤرون اوغلو کؤراوغلو اولماز

هر کس اؤز یئوینده خاندی

هر کس کیلیمینه گؤره قیچین اوزادار

هر کسین اؤز بالاسی اؤز گؤزونه شیریندی

هله برک یئره سییمئییمه‌ی تا سرپیله اوزویه

هله سن کاظیمی قوزوم اوخویئرئی

هله گیدئرئی زرنده حالیی خبر آللام گلنده

هله یوقونوی یورقان آلتیندادی

 

ي

یئر دار اولاندا اؤکوز اؤکوزدن گؤره‌ر

یئمه‌گیدن دویمایان یالاماغیدان دویماز

یئوده کی حاسساب بازاردا دوز گلمز

یئی‌نن گؤتویون اتین چکمه قصصب میننه‌تین

یئیین آت اؤزونه قمچی گه‌تیرمز

یاخچی قیزی اؤزگه‌یه وئرمه حئییف‌دی پیس قیزی اؤزگه‌یه وئرمه عئییب‌دی

یاغلی یاغلی یاغ آخار یاوان سنه کیم باخار

یالانچی بیر چئشت یه‌ر

یالانچی طاماح کاری یاللادی

یانییداکی قونشو ییراخداکی قاوومدان ایره‌لیدی

یای گونونده یاریمایان قیش گونوندن یاریماز

یوخا قلم ایشله‌مز

 

+ نوشته شده در  جمعه سی ام دی 1384ساعت 23:13  توسط اتاق ادبیات ترکی و گروه موسیقی شاهسونی  | 

علي كمالي و تورك ادبيياتي

پروفسور محمد تقي زهتابي


دونيا توركولوژي عئلمينين ايران توركلري باره سينده، معلوماتي اولدوقجا محدود، آز و يالنيش ايدي. اگر دونيا توركولوژي عئلمينين ايران توركلري باره سينده جيزديغي خريطه لر گؤزدن كئچيريلسه، گؤرونه ر كي ايراندا توركلر گويا ايران آذربايجانيندا ، بير ده جنوبدا فارس ايالتينده چوخ كيچيك بير آدا شكلينده اولان اراضيده ياشاييرلار. حالبوكي مساله تام بونون عكسينه دير. دونيا توركولوژي عئلمي و عومومييتله دونيا اؤلكه لري حؤكومت، دؤولت و عئلم داييره لرينين ايرانين ميللي تركيبي باره ده اولان معلوماتلاري تقريبن يوز ايلدن بري ايران دؤولتي و خوصوصىيله پهلويلر حوكومتينين ديكته سي، تلقيني و گؤسته ريشي اساسيندا وئريلميش معلوماتلارلا محدودلاشميشدير.

پهلويلر زاماني اينتئليجئنت سئرويسين ديكته سي و موتعصصيب داييره لرين زورو و امري اساسيندا، ايران دؤولتي بئله گؤسته رميشدير كي گويا ايران اهاليسينين 6/45 % فارس و 8/16% توركدورּ حالبوكي بوگون ايران جمعيتينين 52% تورك و 24% فارسدير. يعني چاغداش ايرانين 60 ميليون اهاليسينين 32 ميليونو تورك، 13 ميليونو فارس و قالاني او بيري ميللتلردن تشكيل تاپميشدير. بو واقيعييت سرلشگر رزم آرا´نين 1333 ـ 1330 جو ايللرده چاپ ائتديردييي اون جيلدليك «فرهنگ جغرافيائي ايران» كيتابيندان معلومدور. ايران جمعييتينين ميللي تركيبينده اولان بو نيسبت ميلادي 1916 ـ جي ايلده ده، يعني تقريبن يوز ايل بوندان اوولدن ده يازيلي سندلره اساسن بئله اولموشدور.

سون 50 ـ 40 ايل موددتينده كي عئلمي قازينتي ايشلري و درين تاريخي تحقيقاتلار چوخ آيدين گؤسته رير كي، ايران اراضيسينده ياشايان توركلر، يازيلي تاريخه معلوم اولدوغو اوزره٬ آلتي مين ايل بوندان اوولدن بو گونه قده ر بو يئرلرده ياشاميش، هميشه ايران تورپاقلاريندا ياشايان اهالينين اكثرييتينين تشكيل ائتميش و بو گون ده تشكيل ائتمكده ديرلر.

فارسلارا گلديكده ايسه اونلار٬ ميلاددان 900 ايل اوول اون قبيله شكلينده ايران فلاتينا گلميش، نئچه مين ايل اوندان اوول ايراندا ياشاييب، دونيانين ايلك يوكسك مدنييتلريندن بيريني قورموش ايلام، كاسي، قوتي، لوللوبي، هورري، ماننا و ماد توركلري و خوصوصىيله ايلام توركلرينين ايجازه سىيله بوگونكو فارس و كيرمان ايالتلرينده يورد ساليب قالميش، ايلاملاردان مدنيييت، اليفبا و يازماق كسب ائتميش، توركلره نيسبت اقلييتده اولموش و بوگون ده اقلييتده ديرلر. بو آلتي مين ايلليك تاريخي حقيقتلري و بو گون ايران تورپاقلاريندا مووجود ميللي تركيب واقيعييتلريني تام عكسينه گؤسته ره ن موتعصصيبلر، ايران تورپاقلارينداكي ميللي تركيب اوستونه تبليغاتي بير اؤرتوك چكه ره ك ايران اهاليسينين ميللي و ائتنيك تركيبيني ايسته ديكلري كيمي حقيقتين تام عكسينه نيشان وئرميش و دونيا عئلم داييره لري، حتتا دونيا توركولوژيسيني بئله آلداتميشدير.

بوتون دونيا ميقياسيندا، ائله جه ده ايراندا تاريخ عئلمينين اينكيشافي، ايره ليله مه سي، يئني ـ يئني حقيقتلرين اوزه چيخماسي و ايران تورك ضيياليلارينين قيسمن اؤز ميللي تاريخلريني باشا دوشوب، اؤيره نمه سي، پهلويلرين تعصصوب اوزوندن ياراتديغي بو غئير-ى عئلمي واقيعييته ضيدد اولان اؤرتويو ييرتيب آتماغا باشلادي. بو تعصصوب اؤرتويو تاريخ عئلمي باخيميندان قالديريلماسينا٬ آتيلماسي و ايفشا ائديلمه سىيله عئيني زاماندا بؤيوك «علي كمالي» بو ايشي فولكلور و ادبييات ساحه سينده ائتدي.

حوقوق عئلمي موتخصصيصي و بيرينجي درجه لي عدلييه وكيلي اولان علي كمالي، ايرانين مركزينده يئرله شن ساوه منطقه سينين (ساوه منطقه سي ايرانين مركزينده يئرله شمير٬ ايرانين شيمال غربي ويا گونئي آذربايجاندا يئرله شيرּ مهران بهاري) « بند امير» كندينده مونوور عاييله ده دوغولوب ، اورادا ايبتيدايي مكتبي و ساوه ده موتوسسيطه ني بيتيرميش و ايلك گنجليك ايللريندن توركجه و فارسجا شئعرلر يازيب مونتشير ائتميش ، حوقوق اوزره تئهران دانيشگاهيني بيتيرميش و تئهراندا عدلييه وكيلي وظيفه سينده چاليشميشدير. بوتون بو ادبي فعالييتلرله ياناشي علي كمالي سون 30 ـ 25 ايلده ساوه و زرند يئرلرينده ياشايان٬ اساسن خلج و بايات ائللري نسليندن اولموش توركلرين شيفاهي ادبيياتي، شاعير٬ اديب و يازيچيلارينين اثرلريني، بؤيوك هيممت سايه سينده توپلاياراق چاپا حاضيرلاميشدير.

بو بؤيوك ايشي ايله علي كمالي، قورو تعصصوبون عئلم، ايسلام و حقيقته ضيدد اولان اؤرتويونو ييرتيب، بوتون دونيايا گؤسته رميشدير كي همدان، ساوه و زرند اراضيلرينين اهاليسي نه تكجه ان قديم دؤورانلاردان توركدورلر، بلكه بوندان داها درين و ماراقلي، اونلار :

 1ـ اؤز زنگين آغيز ادبيياتلاريني آلتي مين ايلدن بري ساخلاميش، اينكيشاف ائتديرميش، ايلام، ائلليپي، قوتي، لوللوبي، كاسي، هورري، ماننا و ماد فولكلورونون ايزلريني، ناغيللاري و داستانلارينين بير سيراسينين مضمونلاري، صورتلري و حتتا بعضن اؤزلريني بئله اؤز شيفاهي ادبيياتلاريندا قورويوب ساخلاميشلار.

2ـ دوغما، زنگين و اسكي فولكلورلاري اساسيندا عصيرلردن بري يازيلي ادبييات ياراتميش و اونلارجا شاعير، اديب، يازيجي، سؤز اوستاسي، تاريخچي، موختليف ريشته لرده عاليملر، سيياستچي، بؤيوك شخصييتلر و ايرانين حئيثييت و شرافتيني قوروماقدا، وار قووه لريله چاليشميش شخصييتلر، بئجرميشلر. بو منطقه نين توركلري، علي كمالى´نين توپلاييب عئلم عالمينه تقديم ائتدييي ماتئرياللار اساسيندا، عوموم تورك ادبيياتينين، دقيق دئمك ايسته سه ك، ايران توركلري و تورك ادبيياتينين بؤيوك بير قولونو كشف ائديب عيلمه ضيدد تعصصوب جايناغيندان نجات وئره رك، عئلم عالمي و توركولوژي دونياسينا تقديم ائتميشدير.

علي كمالي´نين بو بؤيوك ادبي خيدمتي و حقيقتده سياسي فعالييتي، تاريخ موتخصصيصلرينين چاليشمالاري ايله ال ـ اله وئره رك، آچيب گؤسته رميشدير كي ، توركلر بوگون و تاريخ بويو ايرانين بوتون اراضيلرينده ياشاميش و ياشاييرلار. ادبييات و تاريخ عاليملري آچيب گؤسته رميشلر كي ، تئهران´ين گونئييي و باتيسي همدان، ساوه، زرند، اسدآباد، سونقور، شهر كرد، كاشان و قوم´ون غرب تورپاقلاري، كيرمان´لا بندرعباس آراسيندا كي سيرجانات، كيرمان´ين غربي و شرقي يئرلرينده لاپ قديم زامانلاردان توركلر ياشاميشلار. تحقيقاتلار نيشان وئرير كي، خوراسان ايالتينده تقريبن ايكي ميليون تورك ياشاماقدادير و ان قديم زامانلاردان بو يئرلر تورك ائللرينين وطني اولموشدور.

همين بو آراشديرمالار گؤسته رير كي ، خوزيستان´دا شوش اطرافيندا ، ايلاملار دؤوروندن توركلر ياشاميش و ايندي ده ياشايير و اؤزلريني اشكاني بيليرلر. هابئله زنجان، قزوين ايالتلري، رودبار اطرافي و ايلام ولايتي اراضيلري توركلرين يوردودور. بو آراشديرمالار گؤسته ريركي 98 ائل و اوبادان عيبارت اولان 5/2 ميليونلوق قشقايي ائلي، ايصفهانين گونئييينده يئرله شن سميروم´دان باشلاياراق، فارس كؤرفزي ساحيللرينه قده ركي تورپاقلاردا، هم كؤچري، همده اوتوراق حيات سوره رك ياشاماقداديرلار و اينجه، زنگين و ماراقلي فولكلور و يازيلي ادبيياتا ماليكديرلر.

چاغداش ايران جمعييتينده بوتون بو مووجود اولان حقيقتلري آچيب گؤسته رمكده مرحوم علي كمالى´نين زحمتلري، خيدمتلري، ادبي فعالييتلري و توپلاديغي اثرلرين ان اؤنه ملي و ديققته لاييق اهمييتي و رولو اولموش وطنيميز ايران´ا بؤيوك تؤحفه دير. رحمتليك علي كمالي همدان، ساوه و زرند توركلرينين فولكلوروندان 15 ـ 10 جيلد حودودوندا قهرمانليق داستانلاري، ناغيللار، افسانه و ميفيك حيكايه لر و ساييره فولكلوريك اثرلر توپلاياراق ماشينلاديب، چاپا حاضيرلاميشدير. ميللي وارليغي، آنا ديلي و ادبيياتيني اوره كدن عاشيق و وورغونو اولان علي كمالي همدان، ساوه و زرند اهاليسينين سون ايكي يوز، يوز اللي ايل موددتينده يئتيشديريب، يازيب ياراتميش شاعير، اديب و ساتيريك (طنز قلم اوستادلارينين) اولدوقجا بؤيوك زحمتلر و مشققتلر نتيجه سينده، اثرلريني كند عاييله لرينين سانديقلاري، باغليلاري و دالدا ـ بوجاقلاريندان آختاريب تاپميش، بير آرايا توپلاياراق خططاطلار واسيطه سي ايله گؤزه ل خططه يازديريب چاپا حاضيرلاميشدير.

علي كمالي دوغولدوغو يوردو توركلرينين فولكلوريك اثرلري و اديبلرينين يازيب ياراتديغي اثرلري توپلاديقجا، ادبييات دونياسينا تانيتديرميشدير. او « وارليق» درگيسينين تحريرييه هئياتينين عوضوو اولموش و بو اديبلرين اثرلريني و اديبلرين اؤزلريني دولغون و درين مقاله لرله همين درگيده چاپ ائتديره رك، ايران توركلري، تورك دونياسي و عئلم عالمينه تقديم ائتميشدير. بو يازيچيلارين چوخو هم توركجه، همده فارسجا اثرلرين موالليفلري اولموشلار. علي كمالي آيري ـ سئچگيليك قويمادان، بو اديبلرين بوتون اثرلريني توپلاميش و چاپا حاضيرلاميشدير، حتتا بو اثرلرين بعضيلريني، او جومله دن مرحوم رززاقى´نين نووحه و مرثيه لريني باسديريب يايميشدير. مرحوم علي كمالي توپلاياراق ماشينلاديب خططاطلار واسيطه سيله گؤزه ل خططله يازديرديغي بعضي اثرلردن فوتولار چكديره رك ادبييات شوناسلار و عئلم مركزلرينه گؤنده رميشدير.

علي كمالي همدان، ساوه و زرند منطقه سي اديبلريندن اثرلريني توپلاماقلا كيفايتله نمه ميش، بونونلا ياناشي قشقايي ائلي شاعيرلرينين اثرلريني توپلاييب باسديران اديبلر و شخصلره اليندن گلن يارديملاري اسيرگه مه ميشدير. مرحوم علي كمالي بوتون بونلارلا دا كيفايتلنمه ميشدير، او موختليف اؤلكه لرده تشكيل تاپميش توركولوژي كونفئرانسلاردا فععال ايشتيراك ائده رك، وطني و خلقينين ادبي سيمالاري و اونلارين اثرلريني تورك دونياسينا تانيتديرميش و گؤسته رميشدير كي، تعصصوب عوموم تورك ادبيياتي و ايلك نؤوبه ده ايران توركلرينين بؤيوك بير ادبي قولونو نامردجه سينه اونوتدوروب محو ائتمه يه چاليشميش و ايسلامي حؤكومته قده ر بو چاليشمالاريندان ال چكمه ميشدير. بونونلا دا علي كمالي بوتون عئلم سئورلري، ويجدانلي عاليملري، دونيا توركولوژي عاليملريني و ايلك نؤوبه ده ايران تورك عاليملريني بو ادبي اثرلري قورويوب ساخلاماغا، توپلاييب محو اولماقدان نجات وئرمه يه و چاپ ائديب عئلم عالمينه تانيتديرماغا چاغيرميشدير.

علي كمالي موتعصصيبلرين هده ـ قورخولاريندان ابدن چكينمه يه رك، ايرانداكي پهلويلرين ميللي ظولمونو آچيب ايفشا ائده ن خاريجي راديولارين موخبيرلري ايله موصاحيبه لر تشكيل ائديب، اؤز دوغما خلقينه پهلويلردن اولموش ميللي ظولمو بوتون دونيا خلقلرينه چاتديراردي. او حتتا مدرك و سند عونوانىيلا، كونفئرانسلارين ايشتيراكچيلاري و راديو موخبيرلرينه گؤسته رمك اوچون، توپلاديغي فولكلوريك و ادبي اثرلردن اؤزو ايله نومونه لر آپارار، گؤستره ر و لازيم گلديكده اونلاردان اوخوياردي.

علي كمالي توپلاديغي ادبي اثرلري چاپا حاضيرلاديقدا، ايلك نؤوبه ده تقريبن 200 ايل اوول فتحعلي شاه قاجار دؤورو ياشاميش، ساوه اطرافيندا يئرله شه ن « مراغئي» (ماراغا) كندينده دوغولوب، ياشاييب ياراتميش و اورادا دا وفات ائتميش «تئليم خان»ين اثرلرينه فيكير وئرميش٬ اونون سئچيلمه اثرلريني چاپا حاضيرلاييب، دوستلارينين يارديمي ايله، اونلاري تدقيق ائتمكله ياناشي، ادبييات ساحه سينده دوكتورلوق ايشي حاضيرلاييردي و مووضونون آدي «سون ايكي عصرده ايران تورك ادبيياتينين مركزي قولو و تئليم خان»دان عيبارت ايدي كي، آذربايجان عئلملر آكادئميياسينين نيظامي آدينا ادبييات اينيستوتوسو طرفيندن 3/6/1996 تاريخينده تصديق ائديلميش ايدي. تاسسوفلر اولسون كي، وقتسيز اؤلوم بو اثرين تاماملانيب مودافيعه اولونماسينا آمان وئرمه دي.

علي كمالي دوغما خلقي، ديياري، شهري و كندلرينه او قده ر وورغون و عاشيق ايدي كي، الده ائتدييي بوتون ماددي ايمكانلاردان او يئرلرده ابدي آبيده لر، يوللار، كؤرپولر، بينالار و ساييره تيكديرمك اوچون ايستيفاده ائده ر، ادبييات و خلق خاديملرينه يارديم گؤسته ره ردي. علي كمالي ميللي ـ مدني مساله لرله علاقه دار ايشلر، كونفئرانسلار، توپلانتيلار، قوناقليقلار و ساييره خئير ايشلرده اؤن سيرادا گئده ن شخصلردن بيري ايدي. بو خئيرخاه ميللي اينسان آنا ديليميزده اولان اثرلرين چاپ اولونماسي، چاپدان سونرا ياييلماسيندا اليندن گله ني اسيرگه مزدي. علي كمالي گؤسته رديييميز ادبي اثرلرين چاپينا شراييط ياراتماقلا مشغول ايدي كي، آمانسيز اجل ايشيني دايانديردي. اونون بو وقتسيز اؤلومونه سبب يئنه ده اونون دوغما خلقي، ديلي و ادبيياتينا خيدمت يولوندا حدديندن آرتيق ـ چاليشماسي، اؤز صححت و سلامتليييني اونوتماسي، ايشده ايفراط ائتمه سي، جيسمي قودرتيندن آرتيق اؤزونه ايش تحميل ائتمه سي اولدو.

تاسسوفلر اولسون كي، علي كمالي عؤمرو بويو توپلاديغي اثرلرين چاپ ائتديرمه سينه مووفق اولمادي و بو ميللي ويجداني ايشي خلقي، ديلي، مدنييتي، ميللتي، تاريخي و دوغما خلقيني سئوه ن اونلارين گله جه يينه خيدمتي ميللي و ويجداني بورج بيلن آذربايجان و تورك ضيياليلاري، علي كمالى´نين جان بير مسلكداشلاري و قلمداشلاري و دوستلارينين عؤهده سينه بوراخدي.

اومودوموز وار كي، علي كمالي´نين بو ضييالي دوستلاري، اونون دينيميز، وطنيميز، خلقيميز، ديليميز، ادبيياتيميز و مدنييتيميزه گؤسته ردييي ميثيلسيز خيدمتلريني باشا چاتديراجاق، او مرحومون روحونو شاد، وطنيميز ايران و خلقيميزين باشيني اوجالداجاق و تورك ـ ايران ادبيياتيميزين همدان، ساوه و زرند ادبيياتي قولو كيمي بؤيوك و زنگين بير قولو، عئلم عالمينه تقديم ائتمكله اونو داها زنگينله شديره جكدير. علي كمالي´نين روحو شاد، يولو مؤحكم، داواملي و ايسته كلري حياتا كئچسين!.

 

+ نوشته شده در  دوشنبه نوزدهم دی 1384ساعت 20:43  توسط اتاق ادبیات ترکی و گروه موسیقی شاهسونی  | 

شاهسون شاعيري براتعلي فتح‌اللهي‌ده‌ن بير شعر كاسيتي

 

بو گونلرده شاهسون شاعيري‌ فتح‌اللهي به‌يين  توركجه  كؤرپو آدلي كاسيتي اليميزه چاتدي. بو كاسيت شاعيرين توركجه يئني فورمادا و ها بئله غزل فورماسيندا اولان شعرلري شاعيرين اؤز سسي ايله دكلمه اولوب. شاعيرين سسي‌ ايله  بير گؤزه‌ل آذربايجان موسيقي‌سي ده يول‌-بير اولاراق و بو كاسيتي داها گؤزه‌للشديريب و ائشيتمه‌لي ائدير. بو موسيقي‌ني بيژن اسلامي جنابلاري اجرا ائديب‌لر.

بو كاسيتي «نواي دلشده» استوديوسو ياييب‌دير.

بو كاسيتي اله كئچيرمك اوچون 3918002 نومره‌سيله باغلي‌ليق ائده بيله‌رسيز. شاعيرين اؤزو ايله دانيشماق اوچون بو نومره‌ده‌ن يارارلانا بيلرسينيز: 09123608630

بو كاسيتين شعرلرينده‌ن بيريني خدمتينيزه تقديم ائديريك:

 

 

 

بير اتك كرپيج

 

 قيرميز چيراغلار قارشيسيندا دايانماق بيزيمكيدي

سيزه ياراشماز آقا

بير ساققيز آل منده‌ن

پاترول‌لار قاپيسي نه قدر اوجادير

منيم اليم چاتماز

سن الين اوزات

بير ساققيز آل منده‌ن

نه ياخشي بولموشوز گور... مملكتي

قيرميزي چيراغلار قارشيسيندا

          دايانماق بيزيم

                   سارالماق بيزيم

                             سولماق بيزيم

قيزارماق بيزيم

و هر سحر چاغي بتون آرخلاردا گلن

بوش كومپوتلار قوسو تاققيلتيسينان آييلماق بيزيم

 

شميران اتگينده گوبه‌لك كيمي گويرماق سيزين

بيزيم آديميزا گرنشمك سيزين

دانيشماق سيزين

آه! كي پاترول‌لار پنجره‌سي نه قدر اوجادير

كاش اتگيم دولو كرپيج اولايدي

نه گؤوزه‌ل بزه‌گين

نه خوش ياراغين

قيزيلداندي حتما

ساققال داراغين

 

پاترول‌لار قاپيسي نه قدر اوجادير

منيم اليم چاتماز

سن الين اوزات

بير ساققيز آل منده‌ن

 

چيراغ ياشيل‌لاندي

پاترول يوللاندي

هاراي سالدي:

آهاي

بختور آقا!

يئنگي جيب‌لري‌ييزده گؤزله‌شين كي عدالت ازيلمه‌سين

+ نوشته شده در  یکشنبه هجدهم دی 1384ساعت 23:54  توسط اتاق ادبیات ترکی و گروه موسیقی شاهسونی  | 

ساوه‌ ، قوم ، گازيران ، بوئين‌زهرا و تهران شاهسون‌لري

يازان: محمد چراغي

تنظيم: سيد حيدر بيات

 

الف: آروخلو شاخه‌سي

بيرينجي گوبك:

1.                 قاسملو (تيره‌لري: چراقلي – زينال‌لي – سيدلر- كرملي- جونگه خور- شهبندلي- قنبرلي- صفرلي- قوربان‌قولو- مصطفالي- اسود- هجيلي- جعفرلي- آلا مردشلي- عسگرلي= ممدلي) 

2.                 قاراقويونلو

3.                 اينانلو -ائينال‌لي- (تيره‌لري: يئنگيجك- گؤگ‌بر)

4.                 علي وارلي

5.                 قره‌للي(قره‌للو)

6.                 خيديرلو

7.                 حسين‌خانلو ( تيره‌لري: مهديلو- نعمتلي- فلاح – رخشان- البرز) 

8.                 كارون‌لو

ايكينجي گوبك:

2-1. سولدوز( تيره‌لري: باراتلي- قاراممدلي- خيلخوولي- فرهنگ- پاشالار- قاراحسنلي) 

2-2. دوگر

2-3 غريب‌ليك‌لي

2-4. حسنلو

2-5. مديحلو

2-6. محرابلو

2-7. نيلگر

2-8. زولف‌لو

اوچونجو گوبك:

3-1. كلوند (kələvənd)

3-2. شيخلي قولو (تيره‌لري: خانليق- ائليات- رعيت)

3-3. بوزلار قولو( تيره‌لري:  ايران‌شاهلي- باياتلي)

3-4. جلال‌لي قولو (تيره‌لري: پشه‌لي- دولوخانلي- بيتمه‌لي)

3-5. ممدلي قولو (تيره‌لري: اميرلي- ولي‌لي- طهماسلي)

3-6. زغل قولو (تيره‌لري: له‌له‌لي- آقچا قويونلو- دورد قارينلي- خداوئرديلي – كؤركؤر)

3-7. اسكندر قولو

3-8. بورچالو قولو

3-9. موسالي قولو

ب: لك شاخه‌سي

بيرينجي گوبك:

1. كوسه‌لر (تيره‌لري: عليكورلو- علي‌به‌يلي- علي‌حسيني- قارابه‌يلي- اسماعيل‌لي- سيرخاولي- موتولو- شاه‌حسيني- ‌نظرلي- فرخ- خداوئرنلي- عطاخانلي- توركمن- غفارلي- آباسللي- بوداغلي- كرلي)

2. يارجانلي (تيره‌لري: والي – والمانلي- يئكه قاراجا- كيچيك قاراجا- مانسيرلي- آقچا قويونلي- گؤي داغلي)

3. دل‌لر (تيره‌لري: آقاميرزه‌لي- عزيزلي- شوكت‌لي- آقايارلي- نيك‌نام)

4. علي‌قورتلو

5. ساتيلي

6. قوتوللو

7. آق قويونلو

8. حققي‌جانلي

9. احمدلي

 

ايكينجي گوبك:

 

2-1. ياراميشلي

2-2. چلپ‌لي

2-3. وسته‌لو

2-4. دولتمند

2-5. الجه‌لي (تيره‌لري: ولي‌لي- حمزه‌لي- خوردا ياماخلي)

2-6. به‌ييشلو – بكيشلو-

2-7. باهادينلي

 

سوندا نئچه نكته‌يه اشاره ائتمه‌لي‌ييك:

1.                 بو مقاله يالنيز بير باشلانقيچ و مقدمه‌دير. اونا گؤره‌ده بيليريك كي چوخلو تيره‌لرين و طايفالارين آدي گلمه‌ييبدير و بو محترم طايفالار و تيره‌لرده‌ن ايستيريك كي اگر آدلاري بوردا يازيلماييب حتما بيزيمله مكاتبه ائتسينلر.

2. شاهسون ائلي ايندي يالنيز مركزي ايران‌دا يوخ بلكه‌ده موغان چولو، فارس استاني، خراسان، عراق، سوريه، آذربايجان جمهوريتي و آنا دولودا ياشاييرلار. آنجاق بو شاهسونلر حاققيندا بيزيم بوندان آرتيق بير زاد اينديليك اليميزده معلومات يوخدور. بو شاهسون‌لر حاققيندا تدقيقات آپاريلسادا آنجاق بيزيم اليميزه چاتماييب و اوموروق كي حورمتلي محقق‌لر اللرينده اولان قايناقلاري بو حاقدا بيزده‌ن اسيرگه‌مي‌يه‌لر.

3. مقاله‌نين ايكينجي بولومونده چاليشاجاييق باشقا طايفا و تيره‌لر حاققيندا آرتيق تدقيقات آپاريب و بو تيره‌لرين يئرلري و جغرافيالاري حاقدا معلومات وئره‌ك.

 

+ نوشته شده در  جمعه شانزدهم دی 1384ساعت 23:11  توسط اتاق ادبیات ترکی و گروه موسیقی شاهسونی  | 

 

بختيار فرخ

 

خمخانه

 

ساقي دولاندير جامي‌يي سال بير حالا ميخانه‌ني

بيزه چاتاندا ساقي‌يا دولدورگينان پيمانه‌ني

 

عاشيقلرين يانماغينا يوخ تقصيري معشوقه‌نين

شمعين اولوبدو قايداسي كي يانديرا پروانه‌ني

 

كسگين باخيب آلما جانيم من كي حريف دگلم سنه

بللي‌دي چومماق گيزله‌در گؤرسه دلي ديوانه‌ني

 

او تانري كي وئريب سنه گؤزه‌لليگين جيلوه‌سيني

ييخيب داغيديب گويلومو ساتيب منه ويرانه‌ني

 

عشقين زلال مئيين ايچه‌ن، غم دنيزينه دالاجاق

غواص اولان اوزه‌ر تاپار او گوهر در دانه‌ني

 

كعبه‌ده، بتخانه‌ده، ميخانه‌ده دوزگون گؤز آچاي

باخ گؤره‌ره‌ي سن هر مكاندا جيلوه‌ي جانانه‌ني

 

ساقي بو جاملارين داها اثري يوخ اسكي غمه

بختيارا اوزوي چاليش بلكه تاپاي  خمخانه‌ني

 

 

اوزان

اوزانلار قوپوز چالاندا

قايغي‌لاريم قطر قطر

كروان اولار

آلچاق اوجالاري آشار

دوشر گئده‌ر گلمه‌ز يولا

اوزانلار قوپوز چالاندا

گؤي چمنده قورقود دده‌م

هرايلاري

اوجا داغلارين باشيندان

سنه‌لردير گلير سسي

مني سالير بيلمه‌ز حالا

اوزانلار قوپوز چالاندا

بابك بابام بير سئل اولوب

داغدان آخير

قوچ كوراوغلو نعره چكير

جولان وئرير

ياغي‌لري يئره ياخير

پاشالارين ميدانيندا

عاشيق جنونون سازيندا

اويانيرام بالا _ بالا

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه هفتم دی 1384ساعت 2:28  توسط اتاق ادبیات ترکی و گروه موسیقی شاهسونی  |